در توسعه داروهای خوراکی هدفمند، یک سؤال کلیدی همیشه تکرار میشود: چگونه میتوان نانوفرمولاسیونهای حساس را طوری به شکل جامد تبدیل کرد که هم پایدار بمانند، هم دوز یکنواخت داشته باشند و هم در محل هدف (مثل کولون) بهدرستی آزاد شوند؟ بسیاری از نانوذرات دارویی اگرچه از نظر علمی جذاباند، اما در مسیر تبدیل به یک فرآورده قابل تولید، با محدودیتهایی مثل ناپایداری در دستگاه گوارش، تجمعپذیری، دشواری در دوزینگ و عدم امکان مقیاسپذیری مواجه میشوند. نقطهای که در آن «فناوری ساخت» تعیین میکند یک ایده پژوهشی میتواند به محصول واقعی تبدیل شود یا نه.
اهمیت این موضوع بهخوبی در مقاله علمی:
“Preparation and Characterization of a Novel Multiparticulate Dosage Form Carrying Budesonide-Loaded Chitosan Nanoparticles to Enhance the Efficiency of Pellets in the Colon”
که در ژورنال Pharmaceutics منتشر شده است، نشان داده میشود. در این پژوهش، محققان تلاش کردهاند محدودیتهای دارورسانی خوراکی نانوذرات بودزوناید را برای رساندن مؤثر دارو به کولون برطرف کنند و برای این کار، از فناوری Extrusion–Spheronization برای تبدیل نانوذرات به یک شکل دارویی چندذرهای (Multiparticulate) استفاده کردهاند.
طبق چکیده مقاله، مسئله اصلی این بوده است که نانوذرات بودزوناید اگرچه میتوانند مزایایی برای درمان التهاب (خصوصاً در بیماریهای التهابی روده) ایجاد کنند، اما در فرم خوراکی با چالشهایی مثل پایداری موضعی در مسیر گوارش و «تحویل مؤثر به کولون» روبهرو هستند. راهکار مقاله این است که نانوذرات ابتدا ساخته و ارزیابی شوند، سپس با تبدیل شدن به پلتهای پوششدار، بهصورت اختصاصی برای رسانش کولونی طراحی شوند.
هدف انجام مقاله
هدف پژوهش بهصورت روشن، ساخت و ارزیابی یک فرمولاسیون جدید چندذرهای است که در آن:
1. بودزوناید داخل نانوذرات کیتوسان بارگذاری میشود
2. نانوذرات به کمک اکسترودراسفرونایزر درساتک به پلت تبدیل میشوند
3. پلتها با ترکیبی از پلیمرها پوشش داده میشوند
4. کارایی ضدالتهابی فرمولاسیون در مدل حیوانی کولیت ارزیابی میشود
معرفی روش و نحوه کار با اکسترودر–اسفرونایزر درساتک
یکی از نقاط برجسته و کاربردی مقاله، مرحله Pelletization است؛ جایی که نانوذراتِ خشکشده درون پلتها بارگذاری میشوند تا پایداری موضعی در مسیر گوارش افزایش یابد و از جذب/آزادسازی زودهنگام جلوگیری شود.
در این پژوهش، برای ساخت پلتهای حاوی نانوذرات بودزوناید، یک بلِند پودری با ترکیب دقیق زیر آماده شده است:
• ۲۵٪ وزنی نانوذرات انتخابشده و خشکشده (freeze-dried)
• ۲٪ وزنی PVP K30
• ۵۶٪ وزنی لاکتوز مونوهیدرات
• ۱۷٪ وزنی Avicel® PH 102
و فرمولاسیون بهگونهای تنظیم شده که ۱٪ وزنی دارو در محصول نهایی حضور داشته باشد
سپس جرم مرطوب تهیهشده وارد اکسترودر–اسفرونایزر درساتک (Dorsa Tech, EX-01) شده است. پارامترهای عملیاتی که مقاله گزارش میکند، دقیق و قابل استفاده برای کاربر صنعتی/آزمایشگاهی هستند:
• اکستروژن با سرعت چرخش ۱۰۰ rpm
• استفاده از الک/دای تخت با اندازه دهانه ۱ میلیمتر
• سپس اسفرونایزیشن به مدت ۵ دقیقه در سرعت ۱۲۰۰ rpm
چرا از اکسترودر–اسفرونایزر استفاده شده است؟
دلیل انتخاب اکستروژن–اسفرونایزیشن در این مقاله، صرفاً «شکل دادن» نیست؛ بلکه ایجاد یک بستر چندذرهای برای رسانش هدفمند است. پلتها بهطور طبیعی برای دارورسانی خوراکی مزیتهایی مثل:
• یکنواختی دوز
• کاهش نوسان آزادسازی
• و قابلیت پوششدهی دقیق با پلیمرهای رودهای
را فراهم میکنند. مقاله نیز پس از پلتسازی، مرحله پوششدهی را با پلیمرهای مختلف انجام میدهد تا رسانش کولونی تقویت شود
از منظر «کاربرد تجهیز»، اکسترودر–اسفرونایزر زمانی ارزش خود را نشان میدهد که کاربر بخواهد پارامترهای کلیدی مثل rpm اکستروژن، اندازه دای، زمان اسفرونایزیشن و rpm صفحه اسفرونایزر را دقیق کنترل کند؛ چون همین پارامترها مستقیماً روی کرویت، استحکام مکانیکی، توزیع اندازه و آمادهبودن برای پوششدهی اثر میگذارند—یعنی همان چیزهایی که کیفیت محصول نهایی را تعیین میکنند.
نتایج این پژوهش نشان داد که تبدیل نانوذرات بودزوناید به پلتهای چندذرهای به روش Extrusion–Spheronization، نقش مؤثری در بهبود پایداری فرمولاسیون و افزایش کارایی دارورسانی کولونی دارد. پلتهای تولیدشده با کنترل دقیق پارامترهای فرآیندی، بستر مناسبی برای پوششدهی هدفمند فراهم کرده و اثربخشی ضدالتهابی بالاتری را در مدل کولیت نشان دادند.
بدون دیدگاه