کاربرد فناوری خشککردن انجمادی (Freeze-Drying) در بهبود پایداری لیپوسفرهای بوپیواکائین
رویکردی نوین برای دارورسانی موضعی در درمان زخمهای سوختگی
هدف : مقاله حاضر با عنوان “خشککردن انجمادی لیپوسفرهای بوپیواکائین: تهیه، مشخصهیابی و ارزیابی خواص ضدمیکروبی” به بررسی لیپوسفرهای حاوی بوپیواکائین با هدف افزایش پایداری در زمان نگهداری، بالا بردن مقدار داروی بارگذاریشده و فراهمکردن آزادسازی کنترلشده دارو برای مصرف موضعی، بهویژه در زخمهای سوختگی، می پردازد.
بوپیواکائین با وجود اثر بیحسکنندگی قوی، در کاربرد موضعی به دلیل جذب سیستمیک سریع، کاهش سریع غلظت موضعی و نیاز به مصرف مکرر با محدودیتهایی مواجه است که میتواند خطر بروز عوارض ناخواسته را افزایش دهد. به همین دلیل، در این مطالعه بوپیواکائین درون لیپوسفرها بارگذاری شد تا یک سیستم دارورسانی با رهایش پایدار و کنترلشده فراهم شود. لیپوسفرها با محبوسسازی دارو در هسته لیپیدی، موجب افزایش مدت اثر، کاهش نوسانات غلظت دارو و بهبود ایمنی مصرف میشوند و به دلیل ماهیت لیپیدی خود، گزینهای مناسب برای کاربرد موضعی در زخمهای سوختگی محسوب میگردند.
چرا از فرایند فرییز درایینگ استفاده شد ؟ با وجود مزایای لیپوسفرهای حاوی بوپیواکائین، این سیستمها در حالت مایع از نظر پایداری طی نگهداری با محدودیت مواجهاند و در طول زمان دچار نشت دارو، کاهش میزان بارگذاری و ناپایداری ساختاری میشوند. ازاینرو، بهمنظور حفظ بارگذاری دارو، جلوگیری از نشت و تثبیت ویژگیهای فیزیکوشیمیایی لیپوسفرها، فرآیند فریزدرایینگ بهعنوان راهکاری مؤثر بهکار گرفته شد تا با حذف آب و تبدیل سیستم به فرم جامد، امکان نگهداری پایدار بدون ایجاد تغییر معنیدار در الگوی آزادسازی دارو فراهم شود.
فرآیند انجماد و خشککردن انجمادی (Freeze-Drying) چگونه انجام شد؟
در این مطالعه، ابتدا لوسیون حاوی لیپوسفرهای بوپیواکائین با ۳٪ وزنی/ وزنی ساکارز بهعنوان عامل محافظ انجمادی (cryoprotectant) مخلوط شد. سپس مقدار مشخصی از فرمولاسیون در ظروف شیشهای ریخته شده و نمونهها بهمدت یک شب در دمای ۷۰- درجه سانتیگراد منجمد گردیدند تا آب موجود بهطور کامل به فاز جامد تبدیل شود. پس از انجماد کامل، نمونهها به دستگاه فریزدرایر منتقل شدند.
در مرحله خشککردن اولیه (Primary drying)، شرایط دمای ۵۰- درجه سانتیگراد و فشار ۰.۰۱ میلیبار به مدت ۲۴ ساعت اعمال شد تا یخ از طریق تصعید حذف گردد. سپس خشککردن ثانویه (Secondary drying) بهمدت ۲۴ ساعت دیگر در همان فشار ادامه یافت تا رطوبت باقیمانده حذف شود. در مجموع، فرآیند فریزدرایینگ حدود ۴۸ ساعت به طول انجامید.
این فرآیند موجب حذف مؤثر آب، افزایش پایداری فیزیکی و شیمیایی، جلوگیری از تجمع ذرات و حفظ ساختار لیپوسفرها شد. همچنین حضور ساکارز بهعنوان محافظ انجمادی با ایجاد یک لایه محافظ اطراف ذرات، از تنشهای ناشی از انجماد و خشکسازی جلوگیری کرده و باعث حفظ یکپارچگی ساختار، جلوگیری از نشت یا تخریب دارو، افزایش پایداری ذخیرهسازی و بهبود قابلیت بازسازی (reconstitution) گردید.
نتایج: دادههای حاصل نشان داد که فرمولاسیون فریزدرایشده نسبت به نمونه لوسیونی، افزایش قابلتوجهی در میزان بارگذاری دارو (حدود ۵ برابر) از خود نشان داد. علاوه بر این، لیپوسفرهای خشکشده الگوی رهایش کنترلشدهتر و پایدارتر دارو را ارائه کردند که میتواند به تداوم اثر بیحسی موضعی و کاهش دفعات تجویز منجر شود. همچنین بهبود پایداری ذخیرهسازی، جلوگیری از تجمع یا تخریب ساختار لیپیدی و قابلیت بازسازی سریع پس از هیدراسیون مجدد، از دیگر مزایای مشاهدهشده این فرآیند بود.
در مجموع، یافتهها نشان میدهد که فریزدرایینگ نهتنها موجب افزایش پایداری فیزیکی و شیمیایی سیستم دارورسان میشود، بلکه با بهبود همزمان بارگذاری و کنترل رهایش دارو، یک راهکار کارآمد و قابلاعتماد برای توسعه فرمولاسیونهای موضعی پایدار و پیشرفته محسوب میگردد. این رویکرد میتواند بهعنوان یک استراتژی مناسب در طراحی سایر نانوحاملهای لیپیدی برای کاربردهای دارویی مورد استفاده قرار گیرد.
بدون دیدگاه